Published in  
Röportajlar
 on  
November 22, 2026

BEDİR BEDİR: “Kim titretecek bu şehvet sazının telini?

17. yüzyıl İstanbul’unda kendi arzu krallığını kuran, şehvetiyle, cesaretiyle ve günahlarıyla dillere destan bir kadın... Reşad Ekrem Koçu’nun hikâyesinden uyarlanan Kafes Arkası Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım ile seyirciyi bir müzayedenin ortasında geçmişin günahlarına ortak eden Bedir Bedir’le hem Rabia Hanım’ı hem İstanbul’u hem de oyunculuğun ince köprüsünü konuştuk. Sahi, yüzyıllar geçse de kadınların arzularına, ahlâka ve iktidara bakışımız ne kadar değişti?
Kategori
Röportajlar
Tarih
22/11/26

BEDİR BEDİR: “Kim titretecek bu şehvet sazının telini?

17. yüzyıl İstanbul’unda kendi arzu krallığını kuran, şehvetiyle, cesaretiyle ve günahlarıyla dillere destan bir kadın... Reşad Ekrem Koçu’nun hikâyesinden uyarlanan Kafes Arkası Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım ile seyirciyi bir müzayedenin ortasında geçmişin günahlarına ortak eden Bedir Bedir’le hem Rabia Hanım’ı hem İstanbul’u hem de oyunculuğun ince köprüsünü konuştuk. Sahi, yüzyıllar geçse de kadınların arzularına, ahlâka ve iktidara bakışımız ne kadar değişti?

Kategori
Röportajlar
Tarih
22/11/26

BEDİR BEDİR: “Kim titretecek bu şehvet sazının telini?

17. yüzyıl İstanbul’unda kendi arzu krallığını kuran, şehvetiyle, cesaretiyle ve günahlarıyla dillere destan bir kadın... Reşad Ekrem Koçu’nun hikâyesinden uyarlanan Kafes Arkası Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım ile seyirciyi bir müzayedenin ortasında geçmişin günahlarına ortak eden Bedir Bedir’le hem Rabia Hanım’ı hem İstanbul’u hem de oyunculuğun ince köprüsünü konuştuk. Sahi, yüzyıllar geçse de kadınların arzularına, ahlâka ve iktidara bakışımız ne kadar değişti?

İstanbul’un en güzel sokaklarından birine, muhteşem yapıların arasında kalan Asmalımescit’in o çok sevdiğim köşesi, Yemenici Abdüllatif Sokak’a girince tarihte bir sıçrama olmuş ve kendimi yıllar arasında geziyormuş gibi hissederim hep. Binaları kadar, sokağı kaplayan mor salkımlarıyla sonbaharı ayrı, ilkbaharı ayrı güzel bir sokaktır. 

Bu kez, İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında ilk kez sahnelenen Kafes Arkası

Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım oyununu izlemek için bu sokağa girdiğimde Phebus Müzayede Evi’nin önü her zamankinden daha kalabalıktı. Müzayede günleri bile böylesine kalabalık olduğunu görmemiştim. Merdivenlerdeki mumlar, sokaktakilerin kahkahaları o zamanda yolculuğu engellese bile, İstanbul’un hâlâ başlı başına çok güzel bir sahne olduğunun ispatıydı. 

‍

Oyunun tanıtımlarında, seyircinin Müzayede Evi’ne adım attığı anda oyuna girdiği belirtilse de bu biraz yanlış. Sokağa girdiğin anda başlıyor oyun. Sonra, giriş katında biletinizi gösterince bir pey plakası veriliyor ve işte o anda oyunun oyuncularından biri oluyorsunuz.

‍

Doğrusu, 2020’lerdense Reşad Ekrem Koçu’nun döneminde yaşamayı tercih edeceğim için bu oyuna dahil olmak ayrı bir keyif veriyor. O dönemde yaşasam kesin dönemin “gündelik yaşam kültür analisti” ve birazcık da magazincisi diyebileceğimiz Reşad Ekrem Koçu ile arkadaş olurdum, onunla birlikte yazar, hatta tefrikalarını yayınlayacağım bir dergi kurardım. Tabii bunun için Kafes Arkası Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım’da anlatılan Rabia Hanım kadar zengin olmam gerekir miydi bilmiyorum. Yine de o zamanlar bir dergi basmanın bugünün şartlarından daha kolay olacağı şüphesiz… 

‍

Reşad Ekrem Koçu, 18. yy’da meddahların kahvehanelerde ve konaklarda anlattığı hikayeleri derlediği Meddah Hikâyeleri eserinde kaleme aldığı Kafes Arkası Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım macerası, aslında 17. yy’da geçen bir hikâye. Lara Lakay’ın uyarlaması ile hikâye bugüne taşınıyor ve bugün yaşasa oldukça ünlü bir Instagram figürü olacak Rabia Hanım’ın eğlenceli ama bir o kadar da üzücü hikâyesi, zeki bir dille bugüne taşınıyor. Bedir Bedir’in tıpkı orijinalinde olduğu tarzda, bir meddah gibi bütün hikâyeyi baştan sona karakterden karaktere bürünerek anlattığı oyun, bir mezat ortamında geçiyor. Yani Phebus Müzayede Evi’nde sahnelenmesi bir rastlantı değil. 

‍

Boğaz’daki yalısında kendi arzu krallığını kuran, hayranlık uyandırıcı derecede kendinden emin ve hedonist Rabia Hanım’ın hikâyesinden yola çıkan oyun, 17. yüzyıl İstanbul’una uzanıyor. Rabia Hanım, Yusuf ve Letaif’in hikâyesi arzu, iktidar, şiddet ve para ilişkileri etrafında şekilleniyor. İzleyiciler, bu hikayeden kalan eşyalar, “arzu nesneleri” için pey veriyorlar. Bir çift küpe, bir çift terlik, bir saz, bir aşığın geceliği… 

‍

Tüm bu oyuna Çerkes Rıdvan’ın Dolabı ile 28. Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri’nde Yılın En Başarılı Sahne Müziği ödülünü kazanan Gökçe “CheChe” Gürçay, Volkan İncüvez, Özlem Kaya ve Miray Eslek’in hazırladığı özgün müzikler eşlik ediyor. Oyun bittikten sonra da dinleme isteği uyandıran müziklerin sahnede canlı bir saz heyeti tarafından çalınması da güzel bir seçenek olurmuş ve oyunun ruhunu daha da hareketlendirirmiş aslında ama bir tiyatro sahnesi değil, müzayede salonunda olmamız bunu zorlaştırıyor elbette. 

‍

Oyun, aslında Tülin Özen ve Yağmur Dolkun’un yapımcılığı ile hayata geçen Çerkes Rıdvan’ın Dolabı ile başlattığı Koçu anlatılarının ikincisi. Geçen yıl Küveloğlu Han’da oynanan ve tadı damağımızda kalan Çerkes Rıdvan’ın Dolabı’ndan sonra ikilinin yeni işlerinde İstanbul’un daha önce belki hiç gitmediğimiz hangi köşesine gideceğimizi, hangi hikâyesini izleyeceğimizi çok merak ediyordum. Şimdi ise bundan sonraki oyun için daha büyük bir merak ve heyecan içindeyim. 

‍

Bu şehrin anlatacak çok cevheri var. Bu cevherler, Bedir Bedir gibi izlemeyi çok sevdiğimiz oyuncularla birleşen anlatımlar ve Reşad Ekrem Koçu’nun okudukça tekrar tekrar okuma isteği yaratan eserleri ile birleşince gerçek bir çifte kavrulmuş Osmanlı lokumuna dönüşüyor. 

‍

Hepsinden öte, İstanbul’un o büyüleyici saraylarında, olağanüstü detaylarla, işlemelerle bezeli konaklarında yalılarında yaşananların büyük bir çoğunluğu erkeklerin, “güçlü erkeklerin” gözünden anlatılıyor. Sanki bu şehir sadece onlarınmış gibi. Yağız delikanlıların, kara gözlü paşaların, geniş omuzlu sultanların, valilerin eşleri, kızları, kardeşleri, annleri, teyzeleri, halaları yokmuş gibi… Bu şehrin en şehvetli, en merak uyandırıcı, en eğlenceli, en kalp acıtıcı tüm o hikâyelerinin asıl sahipleri kadınlar değilmiş gibi. Bu yüzden Kafes Arkası

Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım bu sezonun muhakkak izlenmesi gereken oyunlarından biri. 

‍

Oyunun önümüzdeki günlerdeki tarihleri 19-20 Aralık 19.00 ve 16-17 Ocak 19.00. Mekana sınırlı sayıda izleyici alınabildiği için biletler erken tükeniyor, elinizi çabuk tutun. Bu arada hikâyenin orijinalini, Koçu'nun İstanbul Ansiklopedisi'nde “Hacıdursunoğlu Yusuf Hikâyesi” başlıklı maddesinde de okumak mümkün. Salt ve Kadir Has Üniversitesi işbirliğiyle dijital ortama taşınan ansiklopediye https://istanbulansiklopedisi.org/ adresinden ulaşmanız mümkün. 

‍

Bu uzun girişten sonra, oyunu anlatıcısından, Bedir Bedir’den dinleme vakti geldi. 

‍

Kafes Arkası Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım

‍

Reşad Ekrem Koçu’nun her hikayesinde anlattığı karakterler hem çok tanıdık hem de bambaşka bir dünya. Sizce Koçu’nun anlattığı İstanbul’la bugün yaşadığımız şehir arasında ahlak, iktidar ve arzu bakımından nasıl bir akrabalık var? Aradan geçen yüzyıllarda gerçekten ne değişmiş?

Reşat Ekrem’in İstanbul’u ile bugünkü İstanbul arasında uzun bir zaman geçse de, iktidar ve isimler değişmiş olsa da çok fazla ortak nokta var bence.

Bir davranışın, bir düşüncenin doğru ya da yanlış sayılması, hangi çevrede, kimler tarafından onaylandığına ve söz konusu kişinin sosyal statüsüne, kadın ya da erkek oluşuna göre değişebiliyor, tıpkı günümüzde olduğu gibi. O dönem için ahlakı belirleyen saray, mahalle ve cinsel kimliklerken bugün ahlakı iktidar, medya ve her zamanki gibi yine cinsel kimlikler belirliyor.

Rabia Hanım’ın hikâyesi bugün yazılması zor olacak kadar güçlü bir kadının hikâyesi. Genelde erkeklerin şehvet ve aşk hikayelerini dinlediğimiz bir dünyada bu hikayeyi anlatmak, paylaşmak neden önemliydi?

Sadece bizim gibi toplumlarda değil, bence genel olarak oturmuş bir algı var: Erkek için çapkınlık olan hikâye, kadın söz konusu olduğunda en basit anlamıyla ahlaksızlık olarak görülüyor. Evet, Rabia’nın da insan olarak zaafları var, eleştirilebilir tarafları muhakkak vardır. Ama bununla beraber bir kadının arzusundan bahsetmek bile başlı başına bir şey söylüyor. Bu anlamda önemliydi.

Bir oyuncu olarak hikâyenin kişilerini yargılamadan anlatmak mümkün mü?

Bir karakteri yargılayarak okuduğunuz veya dinlediğiniz zaman onu anlamanız daha da zorlaşır. Bedir olarak tabii ki doğru bulduğum, yakın hissettiğim, sevdiğim insanların olması ayrı. Zaaflı, kötü, kabulü imkânsız olan kişileri ancak o insanlarla gerçek bir empati kurarak yaratabilirsem sadece benim değil, izleyen, dinleyen herkesin o zaafı, o kötülüğü, yargılanacak o tarafı hissedebileceğine inanıyorum.

Tek bir karakterin içinde yaşamakla, canlandırmakla bir hikâyenin bütün karakterlerini, zamanını ve atmosferini tek başına taşımak arasında nasıl bir oyunculuk farkı var?

Tek bir karakterin içinde derinleşmek, oyun boyunca onu tutmak, kesintisiz bir şekilde orada kalmak çok keyifli bir his. Bambaşka bir motivasyon, hazırlık ve inanç isteyen bir şey. Farklı karakterler içinde dolaşmak daha oyuncaklı, çok fazla derinleşmeye hem alan vermeyen hem de ihtiyaç duymayan, karakteri yaşamaktan ziyade onu ifade etmenin, anlatmanın önde olduğu bir tavır. İkisi de çok lezzetli, birbirinden farklı yemekler. İkisini de deneyimlemiş olmak güzel bir his.

Bu yapımın arkasında Tülin Özen, Yağmur Dolkun, Lara Lakay gibi işini çok iyi yapan kadınların olması bu hikayenin anlatımını nasıl etkiledi ya da klasik işlerden tanıdığımız bir erkek yapımcıya bu hikayeyi yaptırmak mümkün olabilir miydi?

Annemden ve ablamdan başlayarak kadınların enerjisine ve yaratıcılığına ayrı bir hayranlığım ve saygım var. Sadece bu proje için değil, genel olarak kadın enerjisinin, zihninin, aklının değdiği her şey beni daha çok etkiliyor. Tabii projede bu kadar işinin ehli, yetenekleri ve yaratıcılıklarıyla hayran bırakan kadınların olması sürece bambaşka bir değer katıyor. Eğer Tansu (Biçer) gibi veya benim gibi bir erkek yapımcı olsaydı zor olmazdı. Ama soruda kastedilen manada bir erkek yapımcı olsaydı, kadın hikâyesinin, şehvetinin anlatıldığı, böylesine her şeye evrilebilir bir hikâye bambaşka şeyler söyleyebilirdi ve muhtemelen ben de oradan çoktan topuklardım.

‍

Kafes Arkası Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım

‍

‍Oyun size ilk geldiği zaman ne düşündünüz?

Tam bir gün önce yıllardır aklımda olan tek kişilik bir oyun değil, bir hikâye anlatma hayalini çalışma masamda defterime yazdım. Ertesi gün Yağmur bu metni gönderdi. Program olarak yoğun bir zamandı ama belli ki zamanı gelmişti. Her şeye rağmen kesinlikle yapmak istedim.

Seyirciler yalnızca geçmişten gelen bir hikâyeyi dinlemiyor, arzuların ve günahların temsil edildiği nesnelere teklif de verebiliyor. Böylece seyirci bir bakıma hikâyenin suç ortağına dönüşüyor. Bu katılım oyunun ahlaki mesafesini nasıl değiştiriyor?

İnsanın paha biçtiği şeyin arkasında aslında bir hikâye var her zaman. Arzu dolu bir kadın hikâyesini anlatıyoruz ve arzunun tavan yaptığı anların nesneleri daha çok talep görüyor. “Kim titretecek bu şehvet sazının telini?” dediğinizde daha çok sahip olmak istiyor dinleyici. Yani hikâyenin etkisiyle o alanı biraz esnetiyor olabiliriz. Tabii ki bu katılım, oyunun ahlaki meselesini bir ahlaki mesele olmaktan çıkarıp keyif alınacak, sınırların kaldırıldığı, esnetildiği bir alana çeviriyor. Ve sanırım buna ihtiyacımız var şu sıralar.

Öte yandan, oyunun doğaçlama yapmanıza olanak vermesi sizi rahatlatıyor mu?

Beni en korkutan taraf interaktif, tuluata yaslanan kısımdı. Gerçek bir mezatı yönetir gibi iştahlı, ateşli olmalıydım. Seyirci görene kadar bunu deneme şansım hiçbir zaman olmadı. Seyirciyle birlikte bu alan oluşunca ne kadar keyifli, oyuncaklı olduğunu o an fark ettim ve giderek bu kısım biraz daha güçlendi. Kurgulanmış ve sunulan bir şeyden ziyade “Şu an gözümüzün önünde oluşuyor” hissi seyirciyi de çok etkiliyor bence.

‍

Kafes Arkası Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım

‍

Gerçek bir mezat evinde canlandırılması ve ilk andan itibaren seyirciyi oyuna alması sizce nasıl bir deneyim yaratıyor?

Gerçek bir müzayede evinde olması ve seyirciyi daha baştan konumlandırdığı yer, oyunun bambaşka bir gücü. Ama benim merakım şu: Bunu bir galeride, handa ve benzeri yerlerde oynasak acaba nasıl olur? Ve sanırım bunu deneyimlemek istiyorum.

Bu oyunun klasik anlamda tek bir yönetmeni yok; metin, müzik ve sahneleme kolektif bir çalışma içinde şekilleniyor. Siz geçmişte yönetmenlik de yapmış, farklı tiyatro topluluklarında çalışmış bir oyuncusunuz. Yaratıcı kararların böyle paylaşıldığı bir süreç, alışılmış yönetmen-oyuncu ilişkisinden nasıl ayrılıyor? Bir oyuncunun kendi işine dışarıdan bakabilmesi ne kadar mümkün?

Sadece oyuncu olarak içinde yer aldığım projeler de, yaratıcı ekibin kolektif olarak çalıştığı projeler de oldu daha önceden. Hatta metnin bile ekip tarafından yazılıp yazar, oyuncu, yönetmen rollerinin sonradan yerlerine geçtiği projeler benim için daha heyecanlı olmuştur hep. Bütün dünyayı oluşturup sonra karakterin alanına geçince karakteri var etmek hem daha boyutlu hem de nispeten daha doğru bir kanal açıyor. Birlikte olan alanla kişisel olan alanı ayırmak bu anlamda benim için çok zor olmadı. O alana geçince tabii ki Tansu ve Tülin’e güvendim çünkü ben içindeyken dışarıdan bakabilecek bir oyuncu değilim.

Sahneye taşımayı seçtiğiniz karakterlerin sizin dünyaya bakışınızla nasıl bir ilişkisi var?

Genelde karakterlerin derinliğine ve oyunsuluğuna bakarım. Bununla birlikte muhakkak söylemek istedikleri şeyin benim de söylemek istediğim şeyle benzeşmesi önemlidir. Ama bazen de benim değerlerime ters olsa da yanlışı veya kötüyü ironik bir yerden almayı ve bir şekilde orada da söylemek istediğimi söylemeyi önemsiyorum.

Oyuncu eğitmenliği de yapıyorsunuz. Bunca yıllık deneyimin ardından iyi oyunculuğa ilişkin fikriniz nasıl değişti? Gençken iyi oyunculuk sandığınız, bugünse özellikle uzak durduğunuz bir şey var mı?

Kendimi çok şanslı bir oyuncu olarak görüyorum her şeyden önce. Ama bu şans önüme gelen rollerden değil, oyunculuğa başladığım yerden, Bursa’daki topluluğumuzdan dolayı. Sahneye ilk adım attığımda bedenin yaratım için ne kadar önemli olduğunu yıllarca çalışarak öğrendim. Öğrencilik hayatımda da mesleğe atıldığım ilk zamanlarda da aklın nerede bitmesi, yaratımın nerede başlaması gerektiğine dair güdüsel bir refleks edindim. Zaman içinde sadece bu refleksi bilinen yöntemler üzerinden daha da derinleştirmeyi amaçladım. Hem kendim hem de öğrencilerim için aklın ve mantığın alanını ve sınırını bilmeye, yazarı, oyunu, dünyayı araştırırken kullanılan aklın yaratırken susmasına dikkat ederim. Şu küpeyi de hep kulaklara iliştiririm: “Bilgi oynanmaz, oynanamaz.”

‍

Bedir Bedir, Kafes Arkası Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım

‍

Bugün oyuncuların görünürlüğü çoğu zaman oynadıkları işlerden, hatta oyunculuklarından bile daha fazla konuşuluyor. Siz ise hem ana akım yapımlarda hem de bağımsız, deneysel işlerde yer almayı sürdürüyor, çok farklı seyirci topluluklarıyla buluşuyorsunuz. Bir oyuncunun kendi dünyasında kalması ve farklı ölçeklerde yapımlarda yer alması ona ve oyunculuğa neler katıyor sizce?

Öncelikle kişinin biricikliğine sarılmasına, onu gerçekten tatmin eden şeyin ne olduğuna karar vermesine ve ona sarılmasına inanırım. Hem maddiyatı hem görünürlüğü hem de sayılamayacak onlarca şeyi hallederken hayal ettiğiniz şeyi tutmak zor. Affınıza sığınarak burada mütevazılık edemeyeceğim. Bu dengeyi yakalamak için, bu ince köprüden düşmeden yürümek için çok düşünmüş, bazen çok kaybolmuş ve çok çabalamışımdır. Seçmeyi önemsediğin kadar vazgeçmeyi ve kabul etmeyi de önemsemek gerekir. Ara ara kendime hatırlatırım: “Sahneye ilk çıktığım yıllarda aklımda bir ödül, kazanç, beklenti yoktu. Sadece oyun oynama hevesi vardı.” Bunu hatırlayarak devam etmeye çabalıyorum.

Bundan sonra sırada neler var?

Bundan sonra sırada neler var bilmiyorum ama hayal ettiğim şeyler var.

Yusuf ve Letaif sizce sonrasında mutlu yaşamış mıdır?

Çok sevdiğim bir söz vardır: “Kavuşamazsan aşk olur, kavuşursan meşk olur.” Yusuf ve Latif kavuştular. Muhakkak ki aşkları bir yerde meşke dönüşecek ve muhtemelen gündelik hayatın içine karışacaktır. Pesimist bir yerden değil, olağan bir yerden bunu söylüyorum.

Rabia Hanım’a bir şey söylemek isteseniz ne olurdu?

Tam zamanıdır, Rabia Hanım. Biraz da Bursa hamamlarının keyfini çıkarın.

‍

Kafes Arkası Günahkârları: Silahşör Kızı Rabia Hanım

‍