2002  – AKP iktidara geliyor

‍

AKP, Kasım 2002 seçimlerinde tek başına iktidar oldu. Recep Tayyip Erdoğan, siyasi yasağının kaldırılmasının ardından Mart 2003’te başbakan oldu. İlk dönemde AB üyelik süreci reform paketleri, ordu-sivil ilişkilerinin normalleşmesi ve görece basın özgürlüğü ortamı yaşandı. Freedom House bu dönemde Türkiye’yi “kısmen özgür” olarak sınıflandırıyordu.

‍

[Freedom House — Türkiye Ülke Raporları 2003–2006] (https://freedomhouse.org/country/turkey)

‍

2004 – İdam cezası kaldırıldı

‍

AB uyum süreci kapsamında ölüm cezası anayasadan çıkarıldı. İnsan hakları açısından olumlu bir adım olmakla birlikte, “demokratikleşme” söylemi sonraki yıllarda kurumları yeniden yapılandırmanın kılıfı haline geldi.

‍

[AB Türkiye İlerleme Raporu 2004] (https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/turkey-progress-reports_en )

‍

2006  – Basın özgürlüğü endeksinde ilk düşüş sinyalleri

‍

RSF (Sınır Tanımayan Gazeteciler) verilerine göre Türkiye 2002’de 99. sıradaydı; 2006 itibarıyla gerileme görünür hale geldi. Gazetecilere yönelik TCK 301 (“Türklüğü aşağılama”) davalarının sayısı artmaya başladı.

‍

[RSF Basın Özgürlüğü Endeksi — Türkiye] (https://rsf.org/en/country/turkey )

‍

2007 – Ergenekon davaları 

‍

“Derin devlet” operasyonu olarak sunulan davalar başlangıçta kamuoyu desteği gördü. Ancak zamanla orijinal hedeflerinin ötesine geçerek iktidarın destekçilerini kilit pozisyonlara yerleştirdiği bir tasfiyeye dönüştü. Gülen yapısı bu süreçte hem mimarı hem de en büyük kazananı oldu.

‍

[The Conversation — “How the 20 year rule of Erdoğan transformed Turkey”] (https://theconversation.com/how-the-20-year-rule-of-recep-tayyip-erdogan-has-transformed-turkey-188211 )

‍

2007–2009  – Yargıya yönelik dinlemeler

‍

Haziran 2008’de Ankara Ağır Ceza Mahkemesi’nin Nisan 2007’den itibaren tüm vatandaşların telefon ve e-postalarını dinlediği ortaya çıktı. Kasım 2009’da dinlemelerin 56 hâkim ve savcıyı, İstanbul ve Ankara başsavcıları dahil kapsadığı anlaşıldı. Yargı mensupları hakkında suç bağlantısı kanıtlanamasa da hükümet bu süreci yargıyı baskı altına almak için kullandı.

‍

[Hudson Institute — “Turkey’s Declining Democracy”] (https://www.hudson.org/national-security-defense/turkey-s-declining-democracy )

‍

2008  – AKP kapatma davası

‍

Anayasa Mahkemesi yeterli çoğunluğa ulaşamadığı için AKP’yi kapatmadı; hazine yardımını kesti. Bu karar Erdoğan’ı yargıyı yeniden yapılandırmaya yöneltti. Reformlar “demokratikleşme” söylemiyle sunuldu ama gerçekte yargı bağımsızlığının çözülmesiyle sonuçlandı.

‍

[The Conversation — “How the 20 year rule of Erdoğan transformed Turkey”] (https://theconversation.com/how-the-20-year-rule-of-recep-tayyip-erdogan-has-transformed-turkey-188211 )

‍

12 Eylül 2010 – Anayasa Değişikliği Referandumu: Yargı yeniden yapılandırıldı

‍

TBMM’de AKP çoğunluğuyla kabul edilen anayasa değişikliği paketi, halkoyunda %58 “Evet” oyuyla onaylandı.Muhalefet eşitsiz kampanya koşullarını raporladı. Değişikliklerle Yüksek Seçim Kurulu ve Anayasa Mahkemesi üye sayısı artırıldı; HSYK (Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu) yapısı elden geçip hâkim ve savcı adaylarında siyasi iktidarın etkisi arttı; Cumhurbaşkanının halkoyuyla seçilmesi uygulamasına geçildi. Bu sayede hükümet yürütme kontrolüyle yargının üst düzey atamalarını yapma imkânı kazandı, askeri vesayet kurumunun yetkisi önemli ölçüde azaldı. Etkileri: Yargı bağımsızlığı kırılgan hale geldi; ilerleyen yıllarda hükümet yanlısı hâkimler kritik davalara bakmaya başladı.

‍

[Prof. Kemal Gözler — “Demokrasi Nereye Gidiyor?”] (https://www.anayasa.gen.tr/demokrasi-nereye-gidiyor.htm )

[AGİT/ODİHR 2010 Referandum Değerlendirme Raporu] (https://www.osce.org/odihr/elections/turkey )

‍

 2011  – Üçüncü iktidar dönemi: Medya baskısı sistematik hale geliyor

‍

AKP %49,8 ile tarihi oy oranına ulaştı. Medya sahipliğinin hükümet yanlısı iş gruplarına geçmesi hız kazandı. Büyük medya kuruluşları patronlarına uygulanan vergi cezaları ve kredi baskısıyla yayın politikalarını değiştirdi.

‍

- 📎 [RSF Basın Özgürlüğü Endeksi — Türkiye](https://rsf.org/en/country/turkey)

‍

28 Mayıs 2013 – Gezi Parkı Protestoları / Asıl düşüşün başlaması

İstanbul Taksim’de başlayan ağaç nöbeti eylemleri hızla hükümet karşıtı geniş çaplı gösterilere dönüştü. Polis ve güvenlik güçleri sert müdahalede bulundu. Valiliklerin toplu gösteri yasakları ve kolluk kuvveti yetkisi arttı. 11 kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı ve gözaltına alındı. Asıl kırılma yani Türkiye’nin demokratik gerilemesi bu dönemde başladı; Erdoğan ve AKP bağımsız medya ile yargı bağımsızlığına karşı organize bir saldırı başlattı.

‍

Etkileri: İfade ve toplanma özgürlüğüne yönelik gözdağı; çok sayıda protestocu, gazeteci ve akademisyen hakkında kovuşturmalar başlatıldı. Medya üzerindeki sansür ve oto-sansür arttı; düzen muhalefetinin alanı kısıtlandı. 

[Human Rights Watch - Türkiye Gezi Raporu] (https://www.hrw.org/news/2013/10/02/turkey-gezi-park-protesters-beaten-detained )

‍

Aralık 2013 yolsuzluk operasyonları

‍

Üst düzey bakanların çocukları dahil onlarca isim yolsuzluktan gözaltına alındı. Hükümet operasyonu “yargı darbesi” ilan etti, soruşturmaları kapattı, binlerce polis ve savcıyı sürgün etti. Gülen yapısıyla açık kopuş başladı. Yargının iktidarı denetleme işlevi bu noktada fiilen sona erdi.

‍

[Bianet — 17-25 Aralık arşivi] (https://bianet.org/haber/siyaset/151732-17-aralik-2013-tum-gelismeler )

‍

Mart 2014 — Twitter ve YouTube yasaklandı

‍

İnternet sansürü ve seçim mühendisliği dönemi başladı. Yolsuzluk ses kayıtlarının sosyal medyada yayılması üzerine hükümet önce Twitter’ı ardından YouTube’u erişime kapattı. Mahkeme kararlarına rağmen yasak sürdürüldü. Anayasa Mahkemesi kararını görmezden gelen ilk pratik örnek bu oldu.

‍

[CPJ — Turkey Internet Censorship 2014] (https://cpj.org/2014/03/twitter-blocked-in-turkey/ )

‍

10 Ağustos 2014 – Erdoğan’ın Cumhurbaşkanlığı’na Seçilmesi: 

Türkiye tarihinde ilk kez cumhurbaşkanlığı seçimi doğrudan halk oyuyla yapıldı. Erdoğan %51,7 ile birinci turda seçildi. Muhalefet adayları medyaya erişimde ciddi dezavantaj yaşadı. Bu dönemde yürütme gücü başbakandan cumhurbaşkanına kaydı. 

Etkileri: Cumhurbaşkanlığı makamı gücünü pekiştirip partizan hale geldi; yürütme ve yasama arasında artık tek elde yoğunlaşan bir denge bozulması yaşandı. Yeni bir anayasa hazırlama gündeme geldi.

[AGİT/ODİHR 2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi Raporu] (https://www.osce.org/odihr/elections/turkey/123976 )

‍

Haziran-Kasım 2015 – Milletvekili Genel Seçimleri: 

Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) oy kaybederek meclis çoğunluğunu yitirdi. HDP yüzde on barajını ilk kez aşarak meclise girdi, AKP tek başına hükümet kurma çoğunluğunu yitirdi. Beş ay içinde erken seçime gidildi. Kasım 2015’te seçim tekrarlanarak AKP tekrar tek başına hükümet kurdu. Güvenlik ortamında gerçekleşen seçimde AKP %49,5 ile tekrar çoğunluğu aldı. AGİT, seçim kampanyasının “korku ve şiddet ortamında” geçtiğini raporladı.

Bu süreçte Kürt barış süreci tamamen bitti, PKK operasyonları yeniden başladı. Cizre, Sur, Nusaybin’de aylarca süren sokağa çıkma yasakları ilan edildi; tarihi dokular yerle bir edildi.

Etkileri: Siyasi iktidar ilk kez meşruiyet endişesi yaşadı; bu dönem HDP’li seçilmişlerin tutuklanması ve Kürt siyasetine yönelik sert operasyonlar arttı. Güneydoğu’dan batıya yeni göçler oldu. 

[Human Rights Watch - Türkiye 2015–2016 Raporları] (https://www.hrw.org/world-report/2016/country-chapters/turkey )

‍

[AGİT/ODİHR Kasım 2015 Seçim Raporu] (https://www.osce.org/odihr/elections/turkey/220971 )

‍

OCAK 2016 - Barış İçin Akademisyenler: "Bu Suça Ortak Olmayacağız"

11 Ocak 2016'da 1128 akademisyenin imzasıyla yayımlanan bildiri; Güneydoğu illerindeki sokağa çıkma yasaklarının ve şiddetin sona ermesi çağrısıydı. Takip eden hafta imzacı sayısı 2212'ye ulaştı. Aralarında Noam Chomsky, Judith Butler, David Harvey, Étienne Balibar ve Immanuel Wallerstein'in de bulunduğu uluslararası isimler de imza attı. Wikipedia

Bildirinin ardından Erdoğan akademisyenleri hedef alarak "Bu aydın müsveddeleri... siz karanlıksınız karanlık" dedi. Bunun üzerine imzacılar hakkında cadı avı başlatıldı. Üç akademisyen tutuklandı, yüzlercesi hakkında "örgüt propagandası" suçlamasıyla dava açıldı. Diken

Vikipedi — Barış İçin Akademisyenler Bildirisi

 Expression Interrupted — Barış Akademisyenlerinin Kısa Tarihi

‍

15  – 16 Temmuz 2016  – Darbe girişimi ve olağanüstü hal

‍

Darbe girişimi bastırıldı. Ertesi gün olağanüstü hal ilan edildi; olağanüstü hal iki yıl sürdü. Bu süreçte:

‍

- 150.000’den fazla kişi gözaltına alındı, ihraç edildi ya da kovuşturmaya uğradı

- 150’den fazla medya kuruluşu KHK ile kapatıldı

- Binlerce hâkim ve savcı ihraç edildi, yerlerine iktidar sadık isimler atandı

- Olağanüstü hal KHK’ları yargısal denetime kapatıldı

‍

2016 sonrası dönemde siyasal haklar ve bireysel özgürlüklerde yaşanan gerileme, 12 Eylül 1980 sonrası üç yıllık askeri yönetim döneminde yaşanan gerilemeyi bile geride bıraktı.

‍

[Birikim Dergisi - “Türkiye’nin Demokrasi Grafiği”] (https://birikimdergisi.com/haftalik/8881/turkiye-nin-demokrasi-grafigi )

[Freedom House - Türkiye 2017 Ülke Raporu] (https://freedomhouse.org/country/turkey/freedom-world/2017 )

[Human Rights Watch - Türkiye 2016 Olağanüstü Hal Raporu] (https://www.hrw.org/news/2016/07/19/turkey-state-emergency-threatens-rights )

‍

AĞUSTOS 2016 — KHK ile Rektör Seçimleri Kaldırıldı, 6.000+ Akademisyen İhraç Edildi

Ağustos 2016'da OHAL rejimi altında, OHAL ilanı gerekçesine dayanmayan bir KHK ile rektör ataması tek başına Cumhurbaşkanı'nın yetkisine bırakıldı. Bu hukuksuz KHK, OHAL sona ermeden bir hafta önce yayımlanan 3 nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle kalıcılaştırıldı. Düzenleme vakıf üniversitelerine kendi rektörlerini belirleme hakkı tanırken kamu üniversitelerinin elinden bu hakkı aldı.

1 Eylül 2016'dan itibaren ilan edilen KHK'larla ihraç edilen akademisyen sayısı 6.081'e ulaştı. Bu ihraçların önemli bir bölümü Barış Bildirisi imzacılarıydı: bildiriyi imzalayıp ihraç edilen akademisyen sayısı 378'e çıktı. 

Barış İçin Akademisyenler — KHK İhraç Sayıları

Barış İçin Akademisyenler — Akademi Kayyum Kıskacında

Diken — Barış Bildirisi İhraçları

‍

4 Kasım 2016  –  Selahattin Demirtaş tutuklandı

‍

HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, 3–4 Kasım gecesi Diyarbakır’da gözaltına alınarak tutuklandı ve Edirne F Tipi Cezaevi’ne gönderildi. Diğer eş genel başkan Figen Yüksekdağ da aynı gün tutuklandı. Milletvekili dokunulmazlıkları, özel bir anayasa değişikliğiyle daha önce toplu olarak kaldırılmıştı.

‍

[Medyascope — Demirtaş Yargılamasının Kronolojisi] (https://medyascope.tv/2020/12/23/selahattin-demirtas-yargilamasinin-kronolojisi-tutuklandigi-4-kasim-2016dan-bugune-neler-yasandi/ )

[Diken — “Selahattin Demirtaş neden tutuklu?”] (https://www.diken.com.tr/hafiza-tazeleme-dosyasi-2-selahattin-demirtas-neden-tutuklu/ )

‍

Nisan 2017 - Anayasa referandumu: Parlamenter sistem fiilen sona erdi

‍

Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçiş referandumla %51,4 oranında kabul edildi. YSK, oy sayımı sırasında tartışmalı bir kararla mühürsüz oy pusulalarını geçerli saydı, muhalefet itirazlarını reddetti. AGİT gözlemcileri eşit olmayan kampanya koşullarını ve son dakika YSK kararını raporladı. Parlamento denetimi büyük ölçüde devre dışı bırakıldı. Cumhurbaşkanına yasama-yürütme-üyeler atama yetkileri verildi. 

‍

Etkileri: İşlevsel güç bölüşümü sona erdi; yürütme tek bir kişinin hâkimiyetine girdi. Yüksek Yargı Kurulu (HSYK) da başkanlık kararnamesiyle 2017 sonunda HSK’ye dönüştürülerek daha çok yürütmenin gözetimine alındı. Referandum süreci tartışmalı geçti; YSK’nın mühürsüz oyları geçerli sayması muhalefetten tepki topladı.

‍

- 📎 [AGİT/ODİHR 2017 Anayasa Referandumu Raporu] (https://www.osce.org/odihr/elections/turkey/311721 )

- 📎 [Prof. Kemal Gözler - 2017 Anayasa Değişiklikleri Analizi] (https://www.anayasa.gen.tr/demokrasi-nereye-gidiyor.htm )

‍

Ekim 2017 –  Osman Kavala tutuklandı

‍

İş insanı ve sivil toplumun önde gelen figürü Osman Kavala, 18 Ekim 2017’de Atatürk Havalimanı’nda gözaltına alındı. 1 Kasım’da “anayasal düzeni değiştirmeye teşebbüs, hükümeti ortadan kaldırma” suçlamasıyla tutuklandı — savcı ve hâkim karşısına çıkarılmadan. Kavala, Türkiye’nin en köklü sivil toplum kuruluşlarından Anadolu Kültür’ün kurucusuydu.

‍

[osmankavala.org - Gezi Davası] (https://www.osmankavala.org/tr/osman-kavala-ve-gezi-davasi )

[Agos- “Osman Kavala Kronolojisi: Her Şey Tutukluluğun Devamı İçin”] (https://www.agos.com.tr/tr/yazi/26996/osman-kavala-kronolojisi-her-sey-tutuklulugun-devami-icin )

‍

18 Kasım 2018 – AİHM: “Demirtaş’ı serbest bırakın”

‍

AİHM 2. Dairesi, Demirtaş’ın tutukluluğunun ve tutukluluk sürecinin uzatılmasının yeterli hukuki dayanaklardan yoksun olduğuna karar verdi, derhal serbest bırakılması gerektiğini belirtti ve Türkiye’ye 25.000 Euro tazminat ödenmesine hükmetti. Ankara 19. Ağır Ceza Mahkemesi, AİHM kararının “henüz kesinleşmediği” gerekçesiyle tahliye talebini reddetti. Erdoğan: *“AİHM’in verdiği kararlar bizi bağlamaz.”*

‍

[Medyascope — Demirtaş 9 Yıldır Cezaevinde] (https://medyascope.tv/2025/11/04/selahattin-demirtas-9-yildir-cezaevinde-bugune-kadar-neler-oldu/ )

[AİHM Demirtaş / Türkiye Kararı (No. 2)] (https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-188501 )

‍

24 Haziran 2018 – Cumhurbaşkanlığı ve TBMM Seçimleri: 

Yeni sistemde yapılan ilk seçimlerde Erdoğan %52,6 oyla yeniden cumhurbaşkanı seçildi. AKP-MHP ittifakı mecliste çoğunluğu kazandı. 

Etkileri: Yürütme erkine sahip ilk “cumhurbaşkanı” Erdoğan oldu. Kabine üyeleri meclisten seçilmediği için yasama denetimi iyice zayıfladı. Seçim süreci de muhalefet açısından adaletsiz bulundu.

Temmuz 2018– Cumhurbaşkanlığı hükümeti başladı

‍

2018’den itibaren yürütme gücü parlamenter denetim aleyhine genişledi, yargı bağımsızlığı sistematik olarak bitti. Cumhurbaşkanı artık tüm üst düzey hâkim ve savcıları kendi atıyor. Bakanlar kurulu lağvedildi, bütçe kararnameleri tek elden çıkmaya başladı. Türkiye bu süreçte BTI endeksinde yönetişim sıralamasında 137 ülke içinde 110. sıraya geriledi.

‍

[BTI 2026 Türkiye Ülke Raporu](https://bti-project.org/en/reports/country-report/TUR )

[Stockholm Center for Freedom - Türkiye Demokrasi Raporu (2026)] (https://stockholmcf.org/democracy-and-human-rights-continue-to-decline-in-turkey-as-erdogans-autocracy-deepens-report/ )

‍

Mart–Haziran 2019 – İstanbul seçimi ve iptali

‍

Ekrem İmamoğlu Mart 2019’da İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimini yaklaşık 14.000 oy farkıyla kazandı. YSK Nisan 2019’da seçimi iptal etti. Haziran’daki yeniden seçimde İmamoğlu yaklaşık 800.000 oy farkıyla tekrar kazandı. Seçim iptali, sandık sonuçlarının hukuki araçlarla tersine çevrilebileceğinin ilk sistematik örneği olarak tarihe geçti.

‍

Etkileri: İmamoğlu’nun mazbatası geri alındı ve seçim tekrarıyla sonuç tekrar muhalefet lehine bağlandı, fakat bu işlem Türkiye’de demokrasi güvenine ağır darbe vurdu. Bu dönemde HDP’ye kayyım uygulaması da tırmandı: 19 Ağustos 2019’da Van, Diyarbakır ve Mardin belediye başkanları İçişleri Bakanlığı kararıyla görevden alınarak valiler kayyım olarak atandı.

‍

[YSK Kararı - Nisan 2019](https://www.ysk.gov.tr )

[BBC Türkçe - İstanbul Seçimi İptal Kararı] (https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-48034281 )

‍

Eylül 2019 – Demirtaş yeniden tutuklandı

‍

2 Eylül 2019’da Demirtaş’ın tutuklu yargılandığı ana davadan tahliye kararı verildi. Ancak 20 Eylül’de Kobani olaylarına ilişkin yeni bir soruşturma kapsamında yeniden tutuklandı. Tahliye-tutuklama döngüsü, aynı kişiyi farklı dosyalar üzerinden süresiz tutuklu tutmanın yargısal aracı haline geldi.

‍

[Medyascope - Demirtaş Kronolojisi] (https://medyascope.tv/2020/12/23/selahattin-demirtas-yargilamasinin-kronolojisi-tutuklandigi-4-kasim-2016dan-bugune-neler-yasandi/ )

‍

Aralık 2019  – AİHM: “Kavala’yı serbest bırakın”

‍

10 Aralık 2019’da AİHM, Kavala’nın tutukluluğunun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 5. ve 18. maddelerini ihlal ettiğine karar vererek derhal serbest bırakılmasına hükmetti. İstanbul 30. Ağır Ceza Mahkemesi, Adalet Bakanlığı’nın itiraz etme ihtimalini gerekçe göstererek kararı uygulamadı.

‍

[osmankavala.org - Gezi Davası ve AİHM Kararı] (https://www.osmankavala.org/tr/osman-kavala-ve-gezi-davasi )

[AİHM Kavala / Türkiye Kararı](https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-199515 )

‍

Şubat 2020 – Kavala beraat etti, aynı gün yeniden tutuklandı

‍

18 Şubat 2020’de Gezi davası beraatle sonuçlandı. Erdoğan’ın beraat kararını kamuoyu önünde eleştirmesinden birkaç saat sonra Kavala yeniden gözaltına alındı. Savcı tarafından sorgulanmadan, daha önce tahliye edilmiş olduğu darbe girişimini destekleme suçlamasıyla ertesi gün yeniden tutuklandı. AYM üyesi Engin Yıldırım bu süreci “Kafkaesk bir hukuk sarmalı” olarak nitelendirdi.

‍

[Agos — Kavala Kronolojisi] (https://www.agos.com.tr/tr/yazi/26996/osman-kavala-kronolojisi-her-sey-tutuklulugun-devami-icin )

[Medyascope — Kavala Yargılanma Kronolojisi] (https://medyascope.tv/2023/11/01/osman-kavalanin-yargilanma-kronolojisi/ )

‍

10 Temmuz 2020 – Ayasofya’nın Camiye Çevrildi

Danıştay 10. Dairesi, 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını iptal ederek Ayasofya’yı müzeden camiye dönüştürdü; aynı gün Erdoğan imzalı 2729 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile ibadete açıldı. Mekanizma: Danıştay kararı ve Cumhurbaşkanlığı kararnamesi. 

Etkileri: Türkiye’nin laiklik sembollerinden biri olan Ayasofya’nın statü değişikliği, devlet-siyaset ilişkisindeki dindar retoriğin simgesel bir zaferi sayıldı.

OCAK 2021 - Boğaziçi: Kayyum Rektöre Karşı En Uzun Direniş

Erdoğan, Boğaziçi Üniversitesi'ne AKP milletvekili adayı Melih Bulu'yu doğrudan rektör olarak atadı. Üniversite, 1971'den bu yana rektörünü akademisyen oyuyla belirliyordu. Atama, Türkiye'deki en uzun soluklu öğrenci direnişini başlattı.

Öğrenciler "2016 yılından itibaren Türkiye'de rektör seçimleri kaldırıldı. Biz, bu rektörlük seçimleri geri gelene kadar tüm üniversitelerde mücadelemizi sürdüreceğiz" dedi. 

Protestolar aylarca sürdü. Beyza Buldağ hakkında hazırlanan iddianamede 8 yıla kadar hapis cezası istendi. İçişleri Bakanı Soylu, protesto eden öğrencilerin ailelerini bizzat aradığını açıkladı. Bakan Soylu aynı zamanda protestolara destek veren Prof. Dr. Ayşe Buğra'yı — Kavala'nın eşini — hedef gösterdi. 

Sivil Alan Araştırmaları — Boğaziçi Direnişi Kronolojisi

 Vikipedi — 2021 Boğaziçi Protestoları Kronolojisi

Politeknik — Kayyum Rektörlerle Yönetilen Üniversitelere Neler Oluyor?

‍

Mart 2021 – İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme

‍

Türkiye, kadına yönelik şiddeti önlemeye ilişkin Avrupa Konseyi’nin İstanbul Sözleşmesi’nden gece yarısı cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle çekildi. Meclis kararı alınmadı, kamuoyu tartışması yapılmadı. Bu karar cumhurbaşkanlığı kararnamesinin ne kadar geniş bir alana tek başına müdahale edebildiğinin de somut göstergesi oldu.

‍

[Resmi Gazete -20 Mart 2021, Sayı 31429] (https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/03/20210320-1.htm )

[Euronews -İstanbul Sözleşmesi’nden Çekilme] (https://tr.euronews.com/2021/03/20/türkiye-istanbul-sozlesmesinden-cekiliyor )

‍

17 Mart 2021 – HDP’ye Kapatma Davası Açıldı

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Halkların Demokratik Partisi’nin “devletin birliğini bozmaya yönelik faaliyet” iddiasıyla kapatılması için AYM’ye dava açtı. İlk iddianame eksik bulunup reddedildikten sonra 21 Haziran 2021’de yeni iddianame kabul edildi. Mekanizma: Anayasa Mahkemesi’nde “siyasi parti kapatma davası” prosedürü. 

Etkileri: HDP tabanını temsil eden siyasi partinin tasfiye çabası, Kürt siyasetinin meşruluk alanını daralttı. Olası kapatmanın, Türkiye’nin çok partili sistem geleneğinde eşi benzeri görülmemiş bir müdahale olduğu belirtiliyor. HEP, DEP, HADEP, ÖZDEP, DEHAP, DTP — HDP’nin selefi partilerin sistematik olarak kapatılma pratiğinin devamı niteliğinde.

‍

Nisan 2022 – Kavala’ya ağırlaştırılmış müebbet

‍

Osman Kavala, Gezi davasında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Mine Özerden, Çiğdem Mater, Can Atalay ve Tayfun Kahraman’a 18’er yıl hapis cezası verildi. Yargıtay bu cezaları onadı.

‍

[osmankavala.org - Hukuki Süreç Kronolojisi] (https://www.osmankavala.org/tr/hukuki-surec/kronoloji )

[Uluslararası Af Örgütü - Gezi Davası] (https://www.amnesty.org.tr/icerik/gezi-davasinda-tutuklananlari-serbest-birakin )

‍

2022 – Avrupa Konseyi ihlal prosedürü

‍

AİHM’in Kavala kararını uygulamayan Türkiye hakkında Avrupa Konseyi’nde ihlal prosedürü resmen başlatıldı. Türkiye, bu prosedürün uygulandığı Avrupa Konseyi tarihindeki yalnızca ikinci ülke oldu, birincisi Azerbaycan’dı.

‍

[Uluslararası Af Örgütü - Gezi Davası] (https://www.amnesty.org.tr/icerik/gezi-davasinda-tutuklananlari-serbest-birakin )

[Avrupa Konseyi İhlal Prosedürü Kararı] (https://www.coe.int/en/web/portal/-/council-of-europe-launches-infringement-proceedings-against-turkey )

‍

Mayıs 2023 – Cumhurbaşkanlığı seçimi

‍

Erdoğan ikinci turda %52,2 ile kazandı. Seçim kampanyası döneminde muhalefet medyaya erişimde ciddi dezavantaj yaşadı. Türkiye’nin medya ortamı, geleneksel medyanın %90’ından fazlasının devlet kontrolünde olmasıyla 180 ülke arasında 159. sıraya geriledi.

‍

[RSF 2023 Basın Özgürlüğü Endeksi](https://rsf.org/en/index )

 [AGİT/ODİHR Mayıs 2023 Seçim Raporu ](https://www.osce.org/odihr/elections/turkey/544800 )

‍

Kasım 2023 – AİHM Demirtaş kararını verdi, Türkiye itiraz etti

‍

AİHM, Demirtaş’ın tutukluluğunun “hukuki değil, gizli siyasi amaçlardan kaynaklandığını” yeniden vurguladı ve tahliyesini istedi. Türkiye bu karara Büyük Daire’de itiraz etti.

‍

[Medyascope - Demirtaş 9 Yıldır Cezaevinde] (https://medyascope.tv/2025/11/04/selahattin-demirtas-9-yildir-cezaevinde-bugune-kadar-neler-oldu/ )

‍

Mart 2024 – Yerel seçimler: CHP tarihi zafer kazandı

‍

CHP, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde büyük zafer kazandı. İstanbul, Ankara ve çoğu büyükşehri korudu; kuruluşundan bu yana ilk kez oyda birinci parti konumuna yükseldi. AKP bu seçim yenilgisinin ardından sert bir yargısal karşı hamle başlattı.

‍

[BTI 2026 Türkiye Ülke Raporu](https://bti-project.org/en/reports/country-report/TUR )

‍

Ekim 2024 – Esenyurt: İlk kayyum getirildi

‍

CHP’li Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer, 30 Ekim 2024’te “PKK/KCK üyesi olmak” suçlamasıyla tutuklandı, yerine İstanbul Vali Yardımcısı kayyum olarak atandı. Halk tarafından seçilmiş bir belediye başkanına kayyum uygulamasının yeniden başladığı gün olarak tarihe geçti.

‍

[Euronews Türkçe - CHP’li Belediye Başkanları Tutuklanma Süreci] (https://tr.euronews.com/2025/06/04/11-chpli-belediye-baskani-tutuklu-imamoglu-ve-diger-10-ismin-tutuklanma-sureci )

‍

Kasım 2025 – AİHM Demirtaş kararı kesinleşti, Türkiye uymadı

‍

AİHM, Büyük Daire itirazını 3 Kasım 2025’te reddetti; Demirtaş kararı kesinleşti. Türkiye’nin serbest bırakma yükümlülüğü doğdu. Demirtaş hâlâ Edirne F Tipi Cezaevi’nde. Tutukluluğunun 10. yılına girdi.

‍

19 Mart 2025 – İmamoğlu tutuklandı

‍

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu ve 99 bürokrat gözaltına alındı. İmamoğlu 23 Mart’ta “yolsuzluk” ve “terör örgütüne yardım” suçlamalarıyla tutuklandı. İçişleri Bakanlığı aynı gün onu görevden uzaklaştırdı. Bir gün önce İstanbul Üniversitesi, İmamoğlu’nun diplomasını “yokluk” gerekçesiyle iptal etmişti. CHP’nin cumhurbaşkanı adayı cezaevinden kampanya yürütmek zorunda kaldı. Aylarca süren iddianame yaklaşık 4.000 sayfa, talep edilen toplam hapis cezası 2.300 yıl, suçlamalar arasında casusluk da yer aldı.

‍

[Medyascope — 2025’in Olayı: İmamoğlu’nun Tutuklanması] (https://medyascope.tv/2025/12/31/2025in-olayi-imamoglunun-tutuklanmasi/ )

[T24 — CHP’li Belediyelere Operasyonlar (2025)] (https://t24.com.tr/amp/haber/2025-te-chp-li-belediyelere-yonelik-operasyonlar-imamoglu-nun-gozaltina-alindigi-19-mart-tan-bugune-neler-oldu,1285868 )

[Journal of Democracy — “How We Restore Turkey’s Democracy” (Özgür Özel)] (https://www.journalofdemocracy.org/online-exclusive/how-we-restore-turkeys-democracy/ )

‍

2024–2026 - 23 seçilmiş belediye başkanı tutuklandı

‍

2 yılda 23 seçilmiş CHP’li belediye başkanı tutuklandı, 25 başkan görevden uzaklaştırıldı. İstanbul, Antalya, Adana, Bursa dahil büyükşehir belediyelerine uzanan dalga operasyonlar. Nisan 2026’da Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey de listeye eklendi.

‍

[Bianet/Birgun — “2 Yılda 23 Seçilmiş Belediye Başkanı Tutuklandı”](https://www.birgun.net/haber/chp-ye-cok-boyutlu-saldiri-2-yilda-23-secilmis-belediye-baskani-tutuklandi-25-baskan-gorevden-uzaklastirildi-707542 )

[Yeniçağ — Tutuklanan Tüm CHP’li Başkanların Listesi](https://www.yenicaggazetesi.com/19-marttan-beri-tutuklanan-tum-chpli-baskanlarin-listesi-yeni-isimler-eklendi-1009807h.htm )

[Journal of Democracy — Özel](https://www.journalofdemocracy.org/online-exclusive/how-we-restore-turkeys-democracy/ )

‍

22 Mayıs 2026 | BUGÜN: CHP kurultayına mutlak butlan kararı

‍

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, CHP’nin 4–5 Kasım 2023’te yapılan 38. Olağan Kurultayı ile 21. Olağanüstü Kurultayı’nı “mutlak butlan” kararıyla geçersiz saydı (21 Mayıs 2026). Seçilmiş Genel Başkan Özgür Özel tedbiren görevden uzaklaştırıldı; Kemal Kılıçdaroğlu göreve iade edildi. Türkiye siyasi tarihinde bir ilk: Daha önce hiçbir partinin kurultayına mutlak butlan kararı verilmemişti. Mahkeme özel hukuk araçlarını (TMK m.83, TBK m.27) siyasi alana taşıdı. Borsa İstanbul devre kesti. Türk lirasını en büyük düşüşünü yaşamakta. Ülkenin en önemli üniversitelerinden Bilgi Üniversitesi cumhurbaşkanı kararı ile kapatıldı. Boğaziçi Üniversitesi’nde öğretim görevlileri işten çıkarıldı. 

‍

[Cumhuriyet — “Türkiye’de Daha Önce Siyasi Partiye Mutlak Butlan Kararı Verildi mi?”](https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/turkiye-de-daha-once-siyasi-partiye-mutlak-butlan-karari-verildi-mi-2505911 )

[T24 — CHP Mutlak Butlan Davası] (https://t24.com.tr/gundem/chp-davasinda-mutlak-butlan-karari,1323584 )

‍